بگذر

تاکید بر غربالگری عقب ماندگی ذهنی درنظام بهداشتی توسط کارشناسان این حوزه

تاکید بر غربالگری عقب ماندگی ذهنی درنظام بهداشتی توسط کارشناسان این حوزه

رییس گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در آستانه 21 جولای روز جهانی عقب ماندگی ذهنی؛ بر غربالگری عقب ماندگی ذهنی در نظام بهداشتی توسط مراقبین سلامت و بهورزان تاکید کرد.  

به گزارش وبدا، محمدرضا غفارزاده رزاقی در نشستی که با محوریت روز جهانی عقب ماندگی ذهنی برگزار شد، با بیان این نکته اظهار داشت: عقب ماندگی ذهنی به ضعف این کارکردها و کمبود هوش گفته می شود. عقب ماندگی ذهنی یک بیماری خاص نیست، بلکه اختلالی در رشد مغزی می باشد که به علل مختلف ایجاد می‌شود.   

وی درخصوص اقدامات این گروه به منظور شناسایی و پیگیری عقب ماندگی ذهنی بیان کرد: غربالگری عقب ماندگی ذهنی در نظام بهداشتی توسط مراقبین سلامت و بهورزان براساس سوالات استاندارد، پرسشنامه تخصصی حوزه سلامت روان و همچنین تطابق با جدول رشدی و حرکتی انجام گیرد و در صورت مثبت بودن این غربالگری فرد به پزشک و کارشناس سلامت روان و رفتار ارجاع داده می شوند.

غفارزاده رزاقی افزود: در ادامه کارشناسان سلامت روان و رفتار پس از بررسی و ارجاع فرد به مراکز مربوطه، آموزش هایی را برای خانواده و اطرافیان شخص طراحی می کند.

وی در پایان درخصوص تعداد بیماران عقب مانده ذهنی تحت پوشش گفت: در حال حاضر، بیش از 180 بیمار عقب مانده ذهنی در سطح مراکز و شبکه های تحت پوشش زیر نظر این معاونت شناسایی و تحت پیگیری است.

در ادامه دکتر فرزانه فربخش، رییس گروه بیماری های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی گفت: برنامه غربالگری نوزادان از سال 84 با غربالگری بیماری کم کاری تیروئید نوزادان در نظام بهداشتی کشور آغاز و در سال 1386 با اضافه شدن دو برنامه غربالگری بیماری فنیل کتونوری و فاویسم گسترش پیدا نموده و با اضافه شدن غربالگری 20 بیماری متابولیک ارثی دیگر در سال 97،  در حال حاضر به عنوان یکی از شاخص ترین فعالیت های بهداشتی در سال های اخیر مطرح بوده است.
 
وی افزود: در این برنامه مراقبین سلامت مراکز خدمات جامع سلامت برای شناسایی نوزادانی که ممکن است با مشکلات و اختلالات متابولیک به دنیا بیایند، تنها با گرفتن چند قطره خون و انجام آزمایش غربالگری بیماری های متابولیک مادرزادی، نوزاد را در مقابل خطر بروز بسیاري از بیماری هاي ذهنی و جسمی محافظت می کنند. این آزمایش غربالگري، براي تشخیص نوزادان مبتلا به اختلالات متابولیک بسیار مفید است. بسیاری از این بیماري ها، در صورت تشخیص زود هنگام، قابل کنترل و درمان بوده و می توان از بروز علایم شدید و خطرناك این بیماری ها جلوگیري کرد. در صورت تاخیر در تشخیص و درمان، این بیماری ها می توانند مشکلات ذهنی و جسمی همچون عدم توانایی حرکتی، عقب ماندگی ذهنی، سوء تغذیه و عدم توانایی تکلم را به دنبال داشته باشند.

وی ادامه داد: کم کاری مادرزادی تیروئید عوارض جبران ناپذیری بر رشد و تکامل مغز و اعصاب مرکزی، رشد طولی و قد نوزاد بر جای می گذارد. بیماری فنیل کتونوری در بدو تولد هیچگونه نشانه آشکاری ندارد و نوزاد در دو تا سه ماه اول زندگی، ظاهر کاملا سالمی دارد، ولی به تدریج علائم بیماری نمایان می شود. با گذشت زمان کودک دچار عقب ماندگی ذهنی می شود و اغلب ناآرام و پر جنب و جوش شده و تعادل عصبی خوبی ندارد. قدرت تکلم این کودک ضعیف و راه رفتنش دچار مشکل شده و عقب ماندگی ذهنی در این بیماری شدید است. همچنین کودک مبتلا، بیش فعالی همراه با حرکات بی هدف پیدا می کند.

دکتر فربخش ضمن اشاره به اینکه طی سال های سپری شده از شروع برنامه، بالغ بر پانصد هزار نوزاد در جمعیت تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مورد غربالگری و تشخیص زودرس بیماری های مذکور قرار گرفته اند، افزود: با انجام این غربالگری ساده و کم هزینه از عوارض جبران ناپذیر و دائمی و پرهزینه این بیماری ها بر نوزادان نظیر عقب ماندگی ذهنی، کم شنوایی و افت تحصیلی جلوگیری شده است.  

وی با بیان این که متاسفانه تمام نوزادان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری قبل از اجرای برنامه غربالگری در سال 1386، به دلیل کشف دیررس بیماری، به عقب ماندگی ذهنی به درجات مختلف مبتلا می‌شدند و با اجرای این برنامه از بروز موارد مشابه جلوگیری به عمل آمده است، این امر را یکی از ارزشمندترین دستاوردهای حوزه بهداشت برشمرد؛ چراکه بروز عوارض بیماری در هر کودک منجر به ایجاد پیامدهای جبران ناپذیر و متعدد خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و بهداشتی - درمانی خواهد شد.   

دکتر فرحبخش افزود: سالانه حدود 65هزار نوزاد در حوزه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی غربالگری می‌شوند به طوری که در سال 97، بالغ بر 66 هزار نوزاد مورد غربالگری قرار گرفته اند که از این تعداد 178 مورد مبتلا به هیپوتیروئیدی نوزادی تشخیص داده شده و مورد مراقبت قرار گرفتند. همچنین در سال گذشته 13 مورد ابتلا به فنیل کتونوری کشف و گزارش شده است.

رییس گروه بیماری های غیر واگیر معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی خاطرنشان کرد: در حال حاضر، حدود 400 کودک تحت مراقبت بیماری کم کاری تیروئید و حدود 170 کودک تحت مراقبت بیماری فنیل کتونوری قرار دارند. به منظور پیشگیری از بروز فرزندان بیمار دیگر در والدین دارای فرزند مبتلا به فنیل کتونوری نیز 146 نفر از مادران این بیماران که در سنین باروری قرار دارند از خدمات مشاوره، مراقبت و پیگیری در مراکز خدمات جامع سلامت منتفع می شود.

دکتر فربخش در ادامه به نحوه ارائه خدمات درخصوص این برنامه پرداخت و اظهار داشت: نوزادان شناسایی شده مبتلا به بیماری کم کاری تیروئید به مدت 36 ماه تحت مراقبت مستمر مراکز خدمات جامع سلامت قرار می گیرند. همچنین نوزادان مبتلا به بیماری فنیل کتونوری شناسایی شده جهت دریافت درمان های تخصصی به بیمارستان منتخب ارجاع شده و خانواده های آنان از خدمات رایگان مشاوره ژنتیک در مراکز خدمات جامع سلامت بهره مند می شوند. با انجام مشاوره و آزمایشات تخصصی ژنتیک در خانواده های مبتلا از بروز بیماری در فرزندان بعدی خانواده پیشگیری به عمل می آید.

وی در پایان ضمن اعلام این خبر که در حال حاضر 71 مرکز غربالگری نوزادان در سطح دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی وجود دارد، از مردم خواستند که برای انجام آزمایش خون کف پای نوزاد در روزهای سوم تا پنجم پس از تولد فرزندشان به مراکز مذکور مراجعه و از سلامت نوزاد خود اطمینان حاصل نمایند.

انتشار: